Mijn leeftijdsgenoot Sylvain Bernaers bezorgde me de vuurkaart van zijn grootvader René Verhelst. Onbekend met zo’n kaart, ging ik verder op onderzoek.
René Verhelst werd geboren 18 juni 1894 en was de zoon van de toenmalige cafébaas van estaminet ‘Den Hemel’ in de Molenstraat 60 (nu Graanmolenstraat1) te Zwijndrecht. Hij werd onder de wapens geroepen in 19142 en verbleef tot het einde van de oorlog aan het front om zijn land te verdedigen.
Hij was ingedeeld bij de Jagers te voet, initieel het tweede Regiment3 nadien het vijfde Regiment Jagers te voet. Hun garnizoen bevond zich in de kazerne te Bergen en blijkbaar kreeg dit Regiment tweede Jagers een eerste vuurdoop in augustus 1914 te Geldenaken (Jodoigne), een stad gelegen tussen Brussel en Namen.
Graag uw opmerkingen en andere interessante informatie. Bezoek ons Forum.
Wat is een vuurkaart? Toen ik deze voor mij onbekende vuurkaart onder ogen kreeg was ik ook nieuwsgierig naar de achtergrond van het bestaan van deze kaart.
Een vuurkaart werd door het Belgische leger uitgereikt aan iedere soldaat die zich tijdens de Eerste Wereldoorlog minstens 12 maanden aan het front in de vuurlinie had bevonden4.
De bijkomende medaille, het Vuurkruis5, werd ingesteld bij Koninklijk Besluit van 6 februari 1934 en kon niet postuum worden toegekend. Indien je een medaille wou ontvangen diende je een aanvraag te richten voor de publicatie in het Guldenboek. Dit achtdelig Guldenboek der Vuurkaart werd uitgegeven door het Uitgevershuis J. Rozes te Brussel tijdens de jaren 30, met de allerlaatste editie in 1940 (de ‘samenvatting’). Het bevat namen en foto’s van oorlogsveteranen die in bezit waren van een Vuurkaart.
We konden geen teken van deze Verhelst René terugvinden in de Guldenboeken die we konden inkijken. Er werd geen medaille aangetroffen in familieverband, waardoor het vermoeden bestaat dat Verhelst René geen aanvraag deed.
De historiek van de veldslagen aan de IJzer (van een bewegings- naar een stellingenoorlog) in deze periode is te vinden het internet6.
René Verhelst overleefde de oorlog maar sprak er amper of niet over. Hij huwde na de oorlog met Liza Vinck en ze kregen drie dochters. Hijzelf ging na de oorlog in dienst als schrijnwerker in het fort van Zwijndrecht.
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog diende hij als militair. Hij vluchtte met zijn familie richting Calais. Toen hij de IJzer passeerde, werden (als enigste keer) de emoties hem te veel. Alle barre herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog kwamen terug! “Hier riepen velen op hun moeder toen ze stierven”, zei hij. Hij sprak over vrede als luxe en dat vrede duidelijk geen verworven recht is.
René Verhelst overleed thuis in 1966.
Tekst: Audenaerde Luc M.L. (2025)
Noten:
1. De straat kreeg een nieuwe nummering in 1960 en toen werd nr. 61.
2. In totaal zouden 14 jonge mannen uit Zwijndrecht en Burcht ,die tot de 1ste en 2de Jagers te voet behoorden, naar Charleroi afreizen vanaf augustus 1914 (Ref. Zwijndrecht en Burcht in de groote oorlog. Van de mobilisatie tot de bezetting 1 augustus tot 10 oktober 1914, in Jaarboek Heemkundige Kring Zwijndrecht Burcht, 2014, blz. 34-35).
3. https://tenboome.be/2e-en-5e-jagers-te-voet (geschiedkundige studiegroep vzw). Het Memorial Museum van de Jagers te voet bevindt zich in Charleroi.
4. De vuurkaart werd in het leven geroepen bij Koninklijk Besluit van 14 mei 1932. Zie D. Van Laere, Over de Vuurkruisers (deel1) in Wissekerke, 2025, nr 4, blz. 36-38. Een samenvatting is terug te vinden in Museumecho van de Heemkundige Kring Wissekerke, nov. 2025.
5. Wikepedia: 'vuurkruis'.
6. www.wo1.be/nl : slagen in de Westhoek.