Graag uw opmerkingen en andere interessante informatie. Bezoek ons Forum.
Activiteiten
In het jaar .2013 werden we gecontacteerd door een privéverzamelaar van oude documenten. Hij had in zijn collectie de werktekeningen gevonden van de Burchtse schandpaal. Hij contacteerde ons: of we geïnteresseerd waren. Ja dus.
We zijn de inhoud van vijf bananendozen gaan bekijken. We zagen vele documenten van zo'n 200 tot 300 jaar oud met focus op de familie De Neuf en aanverwanten. De verzameling betrof niet alleen de heerlijkheid Burcht, maar ook andere dorpen in het Waasland en ver daarbuiten. Er waren ook vele familiedocumenten, internationale contacten, etc.
Het gaat over een waaier aan materiaal: van kattebelletjes tot perkamenten oorkonden met zegel.
Voor het bestuderen van een archief is het belangrijk de originele archiefvormers te kennen. In dit geval is het niet gelukt om die te achterhalen.
We polsten reeds naar een eventuele aankoop. Deze bleek toen ver boven onze mogelijkheden te liggen. We kwamen echter overeen dat we de documenten mochten meenemen om ze van thuis uit te inventariseren en in te scannen.
Deze manier van werken bracht een aantal beperkingen mee. Het was niet mogelijk om de inventarisatie op een professionele manier aan te pakken.
De tijd die we kregen was sowieso beperkt. We namen vele scans van de belangrijkste papieren omdat latere onderzoekers de papieren zelf niet konden in hand nemen.
Om dezelfde reden moesten de beschrijvingen van de stukken meer in detail gaan dan voor een gebruikelijke inventaris nodig is. Er bestond ook altijd de mogelijkheid dat de eigenaar de papieren kon doorverkopen waardoor alle toegang tot het archief onmogelijk zou worden. We integreerden de resultaten in ons eigen archiefsysteem.
Het was een titanenwerk: we inventariseerden en beschreven 601 archiefstukken. Er werden 382 scans genomen.
Ook later polsten we nog naar een mogelijke aankoop. Het probleem was echter dat noch wij, noch de gemeente Zwijndrecht de documenten op een professionele manier konden opslaan.
Met de gemeentefusie kwamen nieuwe opportuniteiten, waarna we de eigenaar terug contacteerden en een voorlopige prijs afspraken.
Samen met de schepen van cultuur en de gemeentelijke archiefdienst beoordeelden we terug de verzameling en onderhandelden we de verkoop.
De aankoop werd samen betaald door de gemeente en door onze Heemkundige Kring.
We stelden een werkgroep samen met de archiefdienst om de bestaande inventaris waar nodig aan te passen en te herwerken naar het GIAS formaat, zoals dat binnen Vlaanderen gestandaardiseerd is. De papieren zelf worden op een professionele manier behandeld: uitgevlakt, verwijderen van schimmels uit sommige papieren, opslag in zuurvrije kaften en dozen en uiteindelijk opgeslagen in het gemeentearchief te Beveren. Van dan af wordt het archief beschikbaar voor het publiek en kunnen stukken ter plaatse geconsulteerd worden.
Het "oude" archief in digitale vorm blijft raadpleegbaar voor onze leden via onze eigen archiefindex.
De waarde van dit archief
De papieren geven ons een beter inzicht in onze leefomgeving op het einde van het ancien régime.
Het ontsluiten van dit archief stelt de onderzoeker in staat om de gegevens te verbinden met gegevens uit andere bronnen en publicaties en zo gedetailleerde studies te maken over onze dorpen, gemeenschappen, personen, families. De familie De Neuf had vele eigendommen buiten Burcht en vele relaties met andere families. Zo vinden we bv. ook kasboeken over Doel. De informatie uit deze papieren kan dus ingepast worden in de geschiedschrijving van een bredere regio.
De documenten beschrijven de laatste periode van het oud régime, dus tot voor de Franse verovering van onze streken in 1794, toen de telgen De Neuf de heerlijkheid Burcht in bezit hadden. Ook de periode daarna, van de Franse bezetting, het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot het vroege België komen aan bod.
Enkele sprokkels
Om een idee te geven van de historische waarde van het archief, hier enkele sprokkels:
1. De werktekeningen van de Burchtse schandpaal1 laten ons op termijn toe om de schandpaal te restaureren in zijn oorspronkelijke staat.
2. De grondplannen en geveltekeningen van het Craeyenhof2, samen met bekende foto's van de ruïne van het kasteel - vooraleer die bedolven werd onder de autoweg - lieten ons toe het oorspronkelijke gebouw vrij nauwkeurig te reconstrueren.
3. De Neuf was voor 3/8 eigenaar van het oude veer van het Vlaams Hoofd naar Antwerpen. Het archief bevat rekeningen en documenten over de verpachting van het veer, problemen met aanlegsteigers en toegangswegen, strubbelingen met het leger, tarieven, ordonnanties over het gebruik van het veer, concurrentie met pontonbruggen in bepaalde periodes en veel meer.
4. Over de familie De Neuf; het streven naar een adellijke titel, stambomen, lokale en internationale contacten, familietribulaties, processen, ...
5. De visserijrechten op de Schelde.
Noten:
1. Zie Portretje Maart 2016.
2. Zie Portretje September 2018.
Tekst: Chris Vander Straeten