2013-08 DSCN0254 710x746De gerestaureerde broederschool Sint Jozef 

Graag uw opmerkingen en andere interessante informatie. Bezoek ons Forum.

We gaan even terug naar het midden van de 19de eeuw. Het lager onderwijs te Burcht vond plaats in een gehuurd lokaal. Het was veel te klein en de toestand was erbarmelijk. Pas in 1858 werd een gebouw opgericht door de gemeente op de Kerkendam met een eigen school, een onderwijzerswoning en het gemeentehuis. De wet voorzag toen in gratis onderwijs voor de arme kinderen. Er bestond echter geen schoolplicht en er was geen verbod op kinderarbeid. Vele kinderen liepen enkel school wanneer ze niet economisch ingeschakeld werden.
De schoolstrijd op nationaal vlak tussen liberalen en katholieken (1879-1884) had verregaande gevolgen voor de organisatie van het onderwijs. In tegenstelling tot Zwijndrecht (zie ook Foto-van-de-maand Maart 2013 - Sint Paulusschool), verliep de schoolstrijd te Burcht  veel rustiger.
Tot de oprichting van de katholieke meisjesschool in 1882 was er geen vrije katholieke school in Burcht. Wellicht waren er garanties van het gemeentebestuur naar de pastoors dat de gemeenteschool zijn katholiek karakter zou behouden.
Pastoor De Clercq had een andere opinie.  In 1906 nam hij het initiatief om een katholieke school op te richten. Hij kocht van de gezusters Cop een aantal percelen grond en startte met de bouw van de school. Ondertussen zocht de pastoor naar een religieuze orde die de jongensschool zou openhouden. Het werden de Broeders van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes Oostakker. Een overeenkomst werd getekend op 22 juni 1908. De Sint-Jozefschool werd geopend op 28 september 1908.
Toch bleef de gemeentelijke jongensschool - het grootste deel van de meisjes stapte reeds vroeger over naar de katholieke meisjesschool - steeds verder groeien wegens de steile toename van de plaatselijke bevolking (Burcht telde in 1890 nog 2500 inwoners; in 1913 waren er 4500), de steeds grotere druk om kinderen naar school te sturen en het bijstellen van de bezettingsnormen per klas.
In 1941 waren er in de gemeentelijke jongensschool 312 leerlingen ingeschreven; de vrije jongensschool Sint-Jozef had toen 110 leerlingen.
Tijdens en na WO2 verloor de gemeenteschool veel leerlingen. Duitse soldaten werden er ingekwartierd; in maart 1945 werd de school getroffen door een V1.
In 1951 werd de Sint-Jozefschool "aangenomen". De gemeente stond vanaf toen in voor de wedden van het personeel, onderhoud en verwarming van de klaslokalen en de aankoop van didaktisch materieel. In ruil werd het onderwijs gratis voor de arme kinderen. Dit betekende een zware klap voor  de gemeenteschool. Het leerlingenaantal daalde tot 93 kinderen in 1957, terwijl dit in de Sint-Jozefschool steeg tot 204.
De komst van een rijksschool in Burcht betekende het definitieve einde van de gemeenteschool. Ze sloot haar deuren in 1960.
Eind jaren '30 leefde de tweedeling in België tussen duitsgezinden en anderen ook in de school. Verscheidene klachtenbrieven over en weer zijn bewaard in de archieven.
Ook binnen de groep Broeders waren er soms wrijvingen, die voorgelegd werden aan de oversten in Oostakker.
Dikwijls waren er disputen met de pastoor en met de gemeente over wie voor welke uitgaven moest instaan.
Na de oorlog begon het plaatsgebrek op de lokatie nijpend te worden en werd uitgekeken naar een bijkomend gebouw. De nieuwbouw aan de (toen nog genoemde) Kerkhoflaan werd afgewerkt in 1971.
Alle schoolactiviteiten werden overgebracht. In 1973 werden de gebouwen aan de kerk van Burcht door de Broeders overgedragen naar de vzw. Vrede Sint-Martinus met de pastoor en onderpastoor als beheerders. Het gebouw mocht alleen voor jeugdbewegingen en/of ander parochiaal werk gebruikt worden. Er woonden toen nog enkele broeders in Burcht.
Op 9 september 1978 deden de Broeders van Oostakker definitief afstand van de verantwoordelijkheid over de lagere jongensschool te Burcht.
Het gebouw naast de kerk werd verwaarloosd. Het werd in 2009 afgebroken en mooi terug in zijn vroegere vorm heropgebouwd. In het gebouw zijn nu privéwoningen ingericht.

Onze Kring maakt een studie over het reilen en zeilen in de school en de kloostergemeenschap. Later zullen de resultaten gepubliceerd worden.

Tekst en foto: Chris Vander Straeten.

Bronnen:
Verelst D., Geschiedenis van Zwijndrecht en Burcht, Deel 2, p. 349.
Raeymaekers G., Geschiedenis van Zwijndrecht en Burcht, Deel 3, p. 208-247.
Archief Broeders van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes Oostakker, Kadoc (Leuven).

Adres van onze vereniging: Heemkundige Kring Zwijndrecht Burcht, Kaaiplein 29, 2070 Zwijndrecht. E-mail: info@heemkundezb.be