2019 09 Luchtfoto(7)Luchtfoto van het Vlaams Hoofd rond 1920

Graag uw opmerkingen en andere interessante informatie. Bezoek ons Forum.

Tot 1923 behoorde de Borgerweertpolder bij de gemeente Zwijndrecht, provincie Oost-Vlaanderen, Waasland.
Deze polder bevatte zeer vruchtbare landbouwgrond. Gedurende de geschiedenis liep hij meermaals onder water, al dan niet moedwillig.
Op het uiterste punt lag het gehucht Vlaams Hoofd met enkele huizen, gekneld tussen de Schelde en het  grote fort.
Toch was deze plaats van groot belang: het was het belangrijkste verkeersknooppunt van het Waasland, en zelfs Vlaanderen, met de stad Antwerpen. Daar nam men het veer naar de stad met allerlei handelswaar, het was de uitgaansbuurt bij uitstek van menige Antwerpenaar.

2019 09 VlaamsHoofdKaartHet eerste dat opvalt, is het grote fort met zijn twee grachten. Reeds vóór de eerste wereldoorlog was de rol van dit fort uitgespeeld.
Het eigenlijk Vlaams Hoofd is het groepje huizen tussen fort en rivier.

Het donkere staketsel op de foto is de aanlegplaats van het veer van de spoorwegverbinding naar Gent. Dat bracht de reiziger naar het station Pays De Waes ("Pietje Waas") met aansluiting op het spoorwegnetwerk op de rechteroever. Vlak erbij, aan onze kant, ziet u het stationnetje en links ervan de spoorlijn richting Gent.
Daarboven het traject van de (stoom)tramlijn Hamme-Antwerpen die zich rond het fort slingert en westwaards aansluit op de Rijsselse baan, nu Blancefloerlaan en verder de N70.

Aan de Scheldezijde van het dorp bevindt zich de oude veerdam met helling. De veerboten meerden aan aan de helling, afhankelijk van het getij op de stroom. De reizigers klommen te voet de helling op.

2019 09 StationLandvanWaas

Dit luchtbeeld toont rechts de spoorwegterminus met twee geparkeerde treinstellen en het staketsel van het veer.
Links het traject van de tramlijn met terminus aan het dorp en de veerdam. De tramlijn Hamme-Zwijndrecht Vlaams Hoofd was enkelsporig. Op meerdere plaatsen was er een parallelspoor om de trams te laten kruisen of andere maneuvers uit te voeren, ook hier. Als u goed kijkt zie je een stoomtram op de rails.

2019 09 VlaamsHoofdWijk

Op deze postkaart kunt u binnenkijken in de wijk. Vermoedelijk is deze foto genomen van op de kathedraal.
Boven de veerdam ziet u het pleintje met handelshuizen en herbergen. Hierop komen we terug in volgende portretjes.

Het ontbreken van een vaste oeververbinding was een groot probleem geworden.
In 1923 werden Zwijndrecht en Burcht overgeheveld naar de provincie Antwerpen. De Borgerweertpolder, inclusief het Vlaams Hoofd, werd ingelijfd bij de stad Antwerpen.
Grootse plannen werden uitgevoerd: het grote fort werd afgebroken. Er werden een voetgangerstunnel (de Sint-Annatunnel) en een voertuigtunnel (de Waaslandtunnel - de "konijnepijp") gegraven. De hele polder werd met zand ondergespoten en geurbaniseerd.

Luchtfoto uit Le Patriote Illustré.
Tekst: Chris Vander Straeten.

Adres van onze vereniging: Heemkundige Kring Zwijndrecht Burcht, Kaaiplein 29, 2070 Zwijndrecht. E-mail: info@heemkundezb.be